CE-markering en elektrische veiligheidstesten: wat moet je weten?

Je plakt een CE-markering op je product. Maar wat zit daar eigenlijk achter? De CE-markering is geen keurmerk. Het is een verklaring van de fabrikant dat het product voldoet aan de toepasselijke Europese richtlijnen. En bij elektrische producten betekent dat: je moet kunnen aantonen dat je de juiste veiligheidstesten hebt uitgevoerd.

CE-markering is geen sticker, maar een proces

De CE-markering valt onder de Europese harmonisatiewetgeving. Voor elektrische producten zijn de twee belangrijkste richtlijnen:

Laagspanningsrichtlijn (2014/35/EU): geldt voor elektrische apparatuur met een nominale spanning tussen 50 en 1000V AC (of 75 en 1500V DC).

Machinerichtlijn (2006/42/EG): geldt voor machines en installaties met bewegende delen en/of elektrische aandrijving.

Daarnaast kan de EMC-richtlijn (2014/30/EU) van toepassing zijn, en voor specifieke productgroepen gelden aanvullende richtlijnen zoals de RoHS-richtlijn of de ATEX-richtlijn.

De fabrikant is verantwoordelijk voor het opstellen van een technisch dossier, het uitvoeren van een conformiteitsbeoordeling, en het aanbrengen van de CE-markering. Onderdeel van dat dossier is het bewijs dat het product voldoet aan de relevante geharmoniseerde normen. En die normen schrijven concreet voor welke testen je moet uitvoeren.

Welke veiligheidstesten horen bij CE-markering?

De specifieke testen hangen af van de norm die op jouw product van toepassing is. Maar voor vrijwel alle elektrische producten komen dezelfde basistesten terug:

Beschermingsgeleidermeting (PE): controleert of de aarding werkt en een foutstroom veilig kan afvoeren. Voorgeschreven door EN 60204, EN 60335, EN 60598 en IEC 62368.

Isolatieweerstandsmeting: controleert of de isolatie tussen stroomvoerende delen en behuizing intact is. Voorgeschreven door alle bovenstaande normen.

Hoogspanningstest (HV): bewijst dat de isolatie standhoudt onder extreme omstandigheden. Voorgeschreven door EN 60204, EN 60335 en IEC 62368.

Lekstroommeting: meet of er geen gevaarlijke stroom naar de gebruiker vloeit. Voorgeschreven door EN 60335 en IEC 62368.

Functietest: verifieert of het product naar behoren werkt. Voorgeschreven door EN 60335 en EN 60598.

Het gaat niet om steekproeven. De meeste normen schrijven voor dat je elke eenheid test die de productie verlaat. Dit zijn routinetesten, ook wel end-of-line testen genoemd. Zonder deze testresultaten kun je geen geldig technisch dossier opbouwen en is je CE-markering in feite waardeloos.

Welke norm geldt voor jouw product?

De keuze van de norm bepaalt welke testen je precies moet uitvoeren en met welke parameters:

Machines en installaties: EN 60204-1. Lees onze gids over EN 60204.

Huishoudelijke apparaten: EN 60335. Lees onze gids over EN 60335.

Verlichtingsarmaturen: EN 60598-1. Lees onze gids over EN 60598.

IT-, audio- en video-apparatuur: IEC 62368-1.

Niet zeker welke norm van toepassing is? Dat is geen schande. Het normenlandschap is complex, en voor sommige producten zijn meerdere normen tegelijk van toepassing. Een goed startpunt is ons hoofdartikel over elektrische veiligheidstesters, of neem direct contact met ons op.

Veelgemaakte fouten bij CE-markering en testen

1. Alleen een typetest, geen routinetest

Veel fabrikanten laten een typetest uitvoeren bij een testlaboratorium en denken dan klaar te zijn. Maar een typetest bewijst dat het ontwerp voldoet. De routinetest bewijst dat elk individueel product voldoet. Beide zijn nodig.

2. Testresultaten niet documenteren

Je CE-dossier moet aantoonbaar zijn. Dat betekent: testresultaten per serienummer, met datum, testparameters en uitslag. Een veiligheidstester met gegevensopslag en barcodekoppeling maakt dit automatisch.

3. Testen met verkeerde parameters

De testspanning, teststroom en grenswaarden verschillen per norm. Een hoogspanningstest bij 1500V AC is niet hetzelfde als een test bij 3000V AC. Je tester moet geprogrammeerd zijn op de juiste parameters voor jouw norm en product.

4. Geen veiligheidsmaatregelen bij hoogspanning

Bij testen boven 1000V AC ben je verplicht om maatregelen te treffen conform EN 50191. Bij geautomatiseerde productie betekent dat een testkooi. Bij handmatige testen moeten de veiligheidsfuncties in de tester (dode-man schakelaar, stroombegrenzing) correct ingesteld zijn.

Welke tester heb je nodig voor CE-conforme testen?

Je hebt een veiligheidstester nodig die de juiste testmethoden combineert en de resultaten documenteert. De keuze hangt af van je producttype, volumes en automatiseringsgraad.

De GLP2-Basic is voor de meeste fabrikanten een solide keuze. De tester combineert PE, ISO, HV-AC/DC, lekstroom en functietest in een apparaat. Met barcodescanners en labelprinting leg je de traceerbaarheid vast zonder extra administratie.

Voor hogere volumes of wanneer je meerdere productvarianten op dezelfde lijn test, biedt de GLP2-Modular meer flexibiliteit. Met programmeerbare I/O’s en de gratis scripttaal kun je het testproces volledig automatiseren en integreren met je PLC of MES.

Waar?
Het meest kritische defect is een totale kortsluiting tussen een fase en een elektrisch geleidend deel van de behuizing van het apparaat. Als een gebruiker nu de behuizing aanraakt, kan dit leiden tot een elektrische schok. Deze gevaarlijke situatie moet worden voorkomen! Hiervoor moeten alle elektrisch geleidende delen van de behuizing veilig worden aangesloten op de centrale beschermingsgeleider.

In het ergste geval moet de beschermingsgeleider een volledige kortsluiting tussen de fase en een geleidend deel van de behuizing naar de aarde kunnen ontladen. De zeer hoge kortsluitstroom zal aanwezig zijn bij een defect en blijft aanwezig tot een zekering doorslaat en de apparatuur spanningsvrij is.

Gedurende deze tijd mag er op geen enkel deel van de behuizing een te hoge aanraakspanning worden opgewekt. Dit kan echter gebeuren als de weerstand van de beschermingsgeleider te hoog is.

Daarom moeten alle interne en externe aardgeleiderverbindingen worden gecontroleerd op een correcte werking. Dit gebeurt ofwel door het testen van diverse onderdelen van de behuizing met behulp van een testsonde. Of, als alle afzonderlijke behuizingsonderdelen met behulp van testsnoeren met het testapparaat zijn verbonden, volledig geautomatiseerd.

Hoe?
Om de hoge stroombelasting van de beschermingsgeleider zo realistisch mogelijk te simuleren, wordt de test van de beschermingsgeleider met een hoge teststroom uitgevoerd, deze stroom is doorgaans 10A (Europa) of 25A (USA), maar voor typetesten kan dit zelfs 40, 75 of 100 ampère zijn.

De testspanning is in veel normen omschreven als een AC spanning kleiner dan 6 of 14 volt, de aardingsmeting kan in sommige gevallen ook worden doorgevoerd met een DC.

De beoordeling van de test is de ohmse weerstand of de spanningsval. Deze mag niet te hoog zijn, omdat anders de contactspanning op de apparatuur in geval van schade te hoog is.

De bovengrens van de aarding kan van product tot product en in verschillende regio’s/continenten verschillend worden gedefinieerd. Daarom moet je de testparameters uit de voor het product en de regio geldende norm halen, doorgaans is de maximale waarde bij een PE meting 100 milliOhm.

De aardingsmeting zal worden uitgevoerd met een vierdraadsmeting om de overgangsweerstand en de weerstand van de meetkabels te compenseren.

Wanneer niet?
Elektrische producten van beschermingsklasse II hebben een versterkte of dubbele isolatie van de behuizing. De behuizing heeft wel elektrisch geleidende componenten, maar deze kunnen door het ontwerp niet onder spanning staan. Dergelijke producten zijn daarom elektrisch veilig om aan te raken door hun constructie. Ze hebben dus geen beschermingsgeleider nodig. Er is dus geen PE-meting mogelijk of noodzakelijk.

Welke systemen hebben een aardingsmeting?
Onze GLP1-g, GLP2-Basic, GLP2-Modular en de MTC3 en GLP3 kunnen worden voorzien van een aardingsmeting.